Middeleeuwse Zwinhavens Hoeke en Monnikerede definitief beschermd als archeologische sites

Door Cathy Coudyser op 15 juni 2022, over deze onderwerpen: Erfgoed, Toerisme

Vandaag ondertekende Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele de definitieve bescherming als archeologische site van twee verdwenen middeleeuwse Zwinhavens Monnikerede en Hoeke. “Met deze definitieve bescherming wordt een belangrijk stuk van de geschiedenis van de Zwinstreek bewaard voor de volgende generaties. Jarenlang wetenschappelijk onderzoek bracht belangrijke vondsten naar boven en leerde ons veel over het middeleeuwse havennetwerk tussen het Zwin en Brugge. Deze bescherming vrijwaart de ondergrond en de verdere archeologische kennis. Met de tentoonstelling ‘Verdwenen Zwinhavens’ en de bijhorende fietsroute met VR-uitkijkposten brengen we onze geschiedenis nu tot leven bij zowel bewoners als bezoekers.” reageert Vlaams volksvertegenwoordiger Cathy Coudyser, zelf woonachtig in de Zwinstreek, tevreden.

Zwinhavens

Monnikerede en Hoeke maken deel uit van het middeleeuwse Zwingeul, een netwerk van voorhavens die Brugge met de Noordzee verbond. Via Sluis konden internationale handelsschepen langs Muide (Sint-Anna-ter Muiden), Hoeke en Monnikerede tot in Damme varen en aldaar werden de goederen overgeladen in kleinere schepen en tot in Brugge gebracht. De Zwingeul verzandde waardoor de Zwinhavens althans uit het bovengrondse huidige polderlandschap volledig zijn verdwenen.

Voorlopige bescherming krijgt nu definitief karakter

Archeologisch onderzoek van de Universiteit van Gent heeft aangetoond dat er voor elk van deze twee voorhavens van Hoeke en Monnikerede in de bodem nog zeer goed bewaarde resten terug te vinden zijn, zoals o.a. een houten kade, grote hoeveelheden ijzerslakken, steenkool, scheepstouw en een stuk geweven wol.

Om deze archeologische vondsten en sporen van deze unieke middeleeuwse sites te bewaren en verder onderzoek te garanderen besliste Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele in november van vorig jaar om deze site voorlopig te beschermen. Na het doorlopen van een openbaar onderzoek krijgt deze bescherming nu een definitief karakter.

Tijdens het openbaar onderzoek werden o.m. door landbouwers een aantal bezwaren ingediend. Daarop werden een aantal zaken in het beschermingsbesluit aangepast. Zo moet een handeling in de ondergrond die een wijziging van het landschap tot gevolg heeft een toelating krijgen. Deze toelating moeten landbouwers enkel vragen bij het scheuren van historisch permanent grasland maar niet voor tijdelijke graslanden. Diepploegen kan tot 50 cm in plaats van tot 30 cm, zonder toelating. Ook in het beheersplan, dat nog moet opgemaakt worden, kunnen nog bijkomende vrijstellingen opgenomen worden. “Zo beschermen we maximaal de archeologische site maar houden we wel rekening met de landbouwers die hun werk moeten kunnen verderzetten zonder al te veel hinder.” verduidelijkt Coudyser.

Naast behoud ook inzetten op ontsluiting van middeleeuws erfgoed

Het middeleeuwse verleden van de Zwinstreek spreekt al enige tijd tot de verbeelding. De voorbije jaren zijn dan ook al verschillende initiatieven opgezet om dit rijke verleden beter bekend te maken bij het brede publiek. “Zo liep er vorig jaar in het Zwin Natuur Park een tijdelijke belevingsexpo. De bijhorende Zwinhaven fietsroute met 5 virtual reality-kijkers tussen Knokke-Heist, Sluis, Damme en Brugge toont de middeleeuwse havens. Dit jaar wordt de beleving nog uitgebreid. Foodarcheoloog Jeroen Van Vaerenbergh laat ons kennis maken met de middeleeuwse culinaire ingrediënten die in samenspraak met Zwinstreekondernemers verwerkt werden in creatieve gerechten.” besluit Coudyser.

Ons rijk verleden opnieuw tot leven wekken en deze kennis overdragen is mogelijk dankzij ons erfgoed.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is